Με πετυχαίνετε στο καράβι της επιστροφής από την Τήνο και νομίζω πως είναι η κατάλληλη στιγμή για έναν μικρό καλοκαιρινό απολογισμό. Δεν είμαι άνθρωπος του καλοκαιριού – κι όμως, το φετινό είναι ίσως ένα από τα ομορφότερα καλοκαίρια μου της τελευταίας δεκαετίας. Ξεκίνησε με έναν τρόπο που δύσκολα συναγωνίζεται κανείς: στα γενέθλιά μου, με τα Ημισκούμπρια να γιορτάζουν 30 χρόνια επιτυχιών. Ναι, αυτό με κάνει να αισθάνομαι πανευτυχής. Συνέχισε με Λονδίνο, πολύ θέατρο και ένα «Hamilton» που περίμενα καιρό να δω, με τον Leslie Odom Jr. επί σκηνής κι εμένα να δακρύζω και να ανατριχιάζω σε κάθε νότα. Ενδιάμεσα, πολλά ξαδέλφια, πολύ κρυφτό, πολλά ξενύχτια, πολύ Μάτι. Επιτέλους, πολύ Μάτι.

Και κάτι που κάθε καλοκαίρι επιστρέφει και δεν μπορώ ποτέ να είμαι αρκετά έτοιμη γι’ αυτό: οι φωτιές. Με πληγώνουν, με θυμώνουν και κυρίως με φοβίζουν. Ξανά και ξανά και ξανά. Είναι πολύ δύσκολο να μιλάς για την ανεμελιά του καλοκαιριού όταν γύρω σου χάνονται δάση, ζώα, σπίτια και ολόκληρες ζωές. Από αυτό το καλοκαίρι, επιλέγω να κρατήσω ανθρώπους, ταξίδια, θέατρο, επιτραπέζια και μουσική.

«Από αυτό το καλοκαίρι, επιλέγω να κρατήσω ανθρώπους, ταξίδια, θέατρο, επιτραπέζια και μουσική.»

Και τώρα που επιστρέφω από την Τήνο, έχω μόνο ένα αίτημα για τη συνέχεια του καλοκαιριού: να παραμείνει τόσο όμορφο μέχρι το τέλος του και να μην καεί ούτε ένα τετραγωνικό ακόμη. Και μετά, παρακαλώ, ας βρέξει.

Για μένα, το καλοκαίρι φέτος ξεκίνησε αρκετά νωρίς, ήδη από τα μέσα Μαΐου. Μόλις τελείωσα τα γυρίσματα, ένιωσα τεράστια ανάγκη να φύγω από την Αθήνα, οπότε βρέθηκα στο αγαπημένο μου μέρος στον κόσμο, στο εξοχικό μας στην Αργολίδα. Δεν νομίζω ότι έχω μείνει στην Αθήνα για περισσότερο από μία εβδομάδα μέχρι τώρα. Πότισμα, πλυντήριο, αγκαλιές και γεια σας.

Μόλις γύρισα από ένα πολύ όμορφο πενθήμερο στη Σκόπελο, που αγαπώ πολύ. Τώρα θέλω να δω τους ανθρώπους που μου έλειψαν, να χαρώ λίγο την άδεια Αθήνα, να κάνω κάποιες δουλειές που έχω αναβάλει και μετά, ιδανικά, αν το επιτρέπει και ο λογαριασμός μου, να ξαναφύγω. Αν έπρεπε να περιγράψω το φετινό καλοκαίρι με μία λέξη, θα το χαρακτήριζα μεταμορφωτικό.

«Αν έπρεπε να περιγράψω το φετινό καλοκαίρι με μία λέξη, θα το χαρακτήριζα μεταμορφωτικό.»

Τα τελευταία χρόνια, το καλοκαίρι έχει κάτι το αντιφατικό. Μέσα στη φοβερή του ελευθερία, εμπεριέχει και την ανασφάλεια για το τι έρχεται μετά. Προσπαθώ όσο μπορώ να την κρατάω απ’ έξω. Η θάλασσα βοηθάει πολύ. Με κάνουν να χαμογελώ οι άνθρωποί μου, η θάλασσα, τα αστέρια που φαίνονται όταν είσαι μακριά από την πόλη, τα καινούργια μέρη που δεν είχα ξαναδεί, το να περπατάω ξυπόλυτη μέχρι να καούν τα πόδια μου, τα θερινά σινεμά, το καλό φαγητό, οι αγκαλιές και τα ωραία βιβλία. Από αυτό το καλοκαίρι κρατάω τα πάντα, για να τα ξεδιαλέξω σιγά σιγά. Δεν ξέρω ακόμη τι θα ήθελα να αλλάξει. Μπορεί να το ανακαλύψω στην πορεία.

Αυτή την περίοδο δουλεύω στο λάλι στη Σέριφο και μένω στο σπίτι του κυρίου Σαμίρ, του πατριάρχη της Σερίφου. Κάθε μέρα μού φέρνει είτε έναν καφέ είτε κάτι από τον κήπο του είτε ένα σπιτικό φαγητό. Είναι Αλβανός και με αποκαλεί «μαγειρίτσα» αντί για «μαγείρισσα». Δεν τον διορθώνω.

Ξυπνάω και προσπαθώ να πάω για μπάνιο, κυρίως για να ζεστάνω τους μυς μου πριν από το service. Θεωρώ ότι αυτό είναι πολύ σημαντικό για όσους δουλεύουν στην εστίαση το καλοκαίρι χωρίς ρεπό. Μετά φτάνω στη δουλειά γύρω στις 15:00, τρώω κάτι μικρό και ξεκινάω την προετοιμασία για το πιάτο ημέρας και το γλυκό. Σήμερα, για παράδειγμα, έχω καρπάτσιο παλαμίδας και μωσαϊκό. Το πιάτο που απολαμβάνω περισσότερο να φτιάχνω είναι το παστίτσιο με σκιουφιχτά ή τα παπουτσάκια.

Δεν είμαι πολύ τού «νησί και παραλία», γιατί στην παραλία είμαι πολύ λιγότερο δραστήρια. Εγώ θέλω να ψαρέψω αχινούς, να κυνηγήσω το βραδινό μας, να μάθω από μια γιαγιά μια παραδοσιακή συνταγή. Προσωπικά, δεν έχω ξαναδεί τόσες όμορφες παραλίες. Η γεωλογία του νησιού είναι απίστευτη. Υπάρχουν παντού σχισμές και ανοίγματα γύρω από το νησί που δημιουργούν πανέμορφες παραλίες. Μου αρέσει επίσης πολύ το ότι υπάρχει κάθε μέρα ένα «spot παραλίας», ανάλογα με τον αέρα. Το πιο ελληνικό πράγμα που μου έχει συμβεί από τότε που ήρθα είναι μάλλον ότι με πλησιάζουν συνέχεια και με ρωτάνε αν είμαι Κινέζα ή Γιαπωνέζα.

Αλλά αυτό που με έκανε περισσότερο να χαμογελάσω είναι οι άνθρωποι. Χθες έπαιζε ο φίλος μας, ο Χρήστος Αναστασιάδης, την τσαμπούνα. Από την κουζίνα ακούγαμε τις φωνές ενθουσιασμού, τα βήματα του χορού σε κύκλο και τα ποτήρια που τσούγκριζαν. Και εκείνη τη στιγμή σκέφτηκα: «Ok, τώρα είμαι πραγματικά στην Ελλάδα». Όχι επειδή βρισκόμουν σε ένα νησί, αλλά επειδή εγώ ήμουν στην κουζίνα και έξω οι άνθρωποι χόρευαν ενώ εμείς δουλεύαμε.

Από αυτό το καλοκαίρι κρατάω κυρίως τους ανθρώπους. Τα φαγητά που μου έχουν προσφέρει, τα προϊόντα που μου έχουν δώσει, τις συζητήσεις, τα λάθη, τα πιάτα που έχω μάθει να φτιάχνω. Κρατάω επίσης αυτή την αίσθηση ότι μαγειρεύω σαν την Ελληνίδα γιαγιά που δεν είχα ποτέ. Και θα ήθελα μέχρι να τελειώσει το καλοκαίρι να συνεχίσω να μαθαίνω να μην ελέγχω τα πάντα. Θα ήθελα επίσης να βρω επιτέλους εκείνη τη γιαγιά που θα μου μάθει να φτιάχνω την καλύτερη τυρόπιτα του κόσμου, να ψαρέψω μερικούς αχινούς και να πιω πολύ καλό κρασί. Και αν μέχρι το τέλος του καλοκαιριού καταφέρω να τα κάνω όλα αυτά και να παίζω και μία φορά την εβδομάδα το πολύ ακριβό μου μπουζούκι, θα θεωρήσω ότι τα πήγα αρκετά καλά.

«Κρατάω επίσης αυτή την αίσθηση ότι μαγειρεύω σαν την Ελληνίδα γιαγιά που δεν είχα ποτέ.»

Το καλοκαίρι είναι μια εποχή που μου δίνει κουράγιο. Όλα μοιάζουν πιθανά, ακόμα και τα πιο απίθανα. Λατρεύω τη θάλασσα, το παγωτό μηχανής και το κολύμπι με την ανατολή. Το καλοκαίρι μου ξεκίνησε δύσκολα, με κάποια ιατρικά καμπανάκια και τη διαπίστωση ότι η πρόληψη σώζει. Παρόλο που ήταν ζόρικα, εκτίμησα πιο απλά πράγματα: λίγο παραπάνω χρόνο με τους γονείς μου, μια βόλτα, μια ανάμνηση που μοιράστηκα μαζί τους.

Η δυσκολία αυτή με έκανε να εκτιμήσω κάθε μέρα του καλοκαιριού, κάθε στιγμή, ακόμα και το ατελείωτο δωδεκάωρο ταξίδι για την Αμοργό. Κάπως έτσι, εξελίχθηκε σε ένα καλοκαίρι ανακάλυψης. Φέτος το καλοκαίρι επίσης ανακάλυψα τις ρίζες μου, επιστρέφοντας στην Πούλια, και αυτό ήταν κάτι πολύ σημαντικό για μένα – ίσως το πιο σημαντικό κομμάτι όλου του καλοκαιριού. Ήταν, μάλιστα, η πρώτη φορά που ταξίδεψα εκτός Ελλάδας μέσα στο καλοκαίρι, οπότε ό,τι ανακάλυψα εκεί είχε και τη συγκίνηση της πρώτης φοράς. Παράλληλα, έζησα και μια διαφορετική Αμοργό: τον ίδιο τόπο, αλλά με μια άλλη ματιά.

«Θα έλεγα, λοιπόν, ότι το φετινό καλοκαίρι ήταν ένα homecoming, με όλη τη βαρύτητα που έχει αυτή η λέξη.»

Θα έλεγα, λοιπόν, ότι το φετινό καλοκαίρι ήταν ένα homecoming, με όλη τη βαρύτητα που έχει αυτή η λέξη.

Με προβλημάτισε πολύ ο τρόπος με τον οποίο ο υπερτουρισμός επηρεάζει τελικά την ίδια την εμπειρία του ταξιδιού. Στην Πούλια απέφευγα μέρη που ήξερα ότι θα είναι γεμάτα και που, πολλές φορές, είχα ήδη δει στα social media. Στο Λέτσε, για παράδειγμα, προτιμούσα να κυκλοφορώ το μεσημέρι, μέσα στη ζέστη, για να αποφύγω την απογευματινή πολυκοσμία.

Στο Οστούνι, μάλιστα, είχα αποθηκεύσει ένα καφέ που ήθελα πολύ να επισκεφθώ. Όταν έφτασα, κοίταξα γύρω μου και σκέφτηκα: «Είναι σαν να είμαι στην Αθήνα». Και τότε κατάλαβα πόσο πολύ με επηρεάζει όλο αυτό. Τελικά, αντί για ένα γρήγορο εσπρεσάκι και ένα μπριός στο χέρι, όπως θα έκανα σε ένα παλιό ιταλικό καφέ, κάθισα να φάω banana bread. Γελάω όταν το σκέφτομαι. Νομίζω πως αυτό μου έλειψε περισσότερο φέτος: η αίσθηση του αυθεντικού, του τυχαίου, αυτού που δεν το έχεις ήδη δει στο Instagram.

Έχοντας περάσει μια δύσκολη αρχή καλοκαιριού, όλα όσα ήρθαν μετά με έκαναν να χαμογελάω: τα τέλεια gelato που έτρωγα δύο φορές τη μέρα, η χαρμολύπη που ένιωσα όταν έφτασα στο Οτράντο, αλλά και ο χρόνος που πέρασα τραβώντας με τις κάμερες του πατέρα μου τις γιαγιάδες, τις nonne. Ίσως, τελικά, το ότι είμαι υγιής και μπορώ ακόμη να ανακαλύπτω πράγματα να είναι αυτό που με κάνει περισσότερο αισιόδοξη.

Πάνω απ’ όλα, κρατάω μια αίσθηση ευγνωμοσύνης. Να μη θεωρώ τίποτα δεδομένο και να χαίρομαι περισσότερο τα απλά πράγματα, όπως μια βόλτα με τους γονείς μου. Και, ίσως, κάτι πολύ προσωπικό: η επιστροφή στις ρίζες μου, στην Πούλια, με άγγιξε περισσότερο απ’ όσο περίμενα. Αν θα ήθελα να αλλάξω κάτι μέχρι να τελειώσει το καλοκαίρι, θα ήταν να αφήσω λίγο στην άκρη το «πρέπει να τα δω όλα» και να κρατήσω περισσότερο χώρο για το απρόσμενο.

Όπως όταν περιμένεις να εμφανιστούν τα φιλμ σου: δεν θυμάσαι ακριβώς τι τράβηξες και, όταν τα βλέπεις, είναι σαν να ξαναζείς εκείνη τη στιγμή.

Τα καλοκαίρια δεν υπάρχει μέρα που να μην ακούσω μουσική και δεν αντέχω πολύ καιρό μακριά από τη θάλασσα. Αυτό το καλοκαίρι ξεκίνησε με πολλή δουλειά, βραδινές προβολές στα θερινά της Αθήνας, βόλτες με μηχανή, συνέχισε με την καθιερωμένη επίσκεψη στην Επίδαυρο με τις φίλες μου και κατέληξε στις Κυκλάδες.

Βρίσκομαι στην Πάρο, που είναι ο τόπος του Παναγιώτη, ένα νησί που αγαπώ και επισκέπτομαι κάθε χρόνο, και ίσως πεταχτώ και στην όμορφη Ηρακλειά. Η μέρα κυλάει ως εξής: πρωινό και μουσική στην αυλή, μπάνιο στις αγαπημένες, κρυφές παραλίες του νησιού όπου το μαγιό είναι περιττό, ψαροφαγία με σούμα ή κρασί. Όταν έχει πανηγύρι, θα χορέψουμε και κανέναν μπάλο.

Αυτό που με στεναχώρησε τη φετινή χρονιά ήταν σίγουρα οι φωτιές –που συμβαίνουν κάθε χρόνο, και στην Πάρο έγινε μεγάλη καταστροφή–, αλλά και η ανευθυνότητα των αρμόδιων και η αδυναμία να αναλάβουν τα καθήκοντά τους. Και ίσως ότι θέλω λίγο ακόμα καλοκαίρι, όπως νιώθω κάθε χρόνο.

«Και ίσως ότι θέλω λίγο ακόμα καλοκαίρι, όπως νιώθω κάθε χρόνο.»

Και αυτό το καλοκαίρι, η αρχή του κυρίως, με βρήκε σε πρόβες για την παράσταση που θα κάνω τον χειμώνα, την «Ιουλιέττα (η)», στο νέο υπέροχο θέατρο Μετς. Ευτυχώς. Ο Τάσος, ο σκηνοθέτης μου, κι εγώ πηγαινοερχόμασταν Ιούνιο και Ιούλιο στο Παγκράτι ψάχνοντας πάρκινγκ και εγκαινιάζοντας τον υπέροχο χώρο της Άννας Μενενάκου και του Σωτήρη Τσαφούλια.

Κατά τα άλλα, καλοκαίρι παράξενο, με όλη τη σημασία της λέξης. Σαν αγώνας αντοχής. Πολλά άγχη, ζέστη χωρίς ανεμελιά, Αθήνα άδεια αλλά πνιγηρή. Ήρθε ο Αύγουστος, και ο Αύγουστος πάντα μου άρεσε παραπάνω. Στο Μεταξοχώρι, ένα μικρό χωριό της Θεσσαλίας, στο σπίτι του παππού Μέντη με τους αγαπημένους μου ανθρώπους, κοιτάζω τους πίνακες του παππού, τη θέα, τα κίτρινα παράθυρα του σπιτιού, τη θάλασσα του Αγιόκαμπου που είναι βαθιά και καθαρή, και κάπως επιτέλους ηρεμώ.

«Αυτό το καλοκαίρι, ή μάλλον αυτές οι διακοπές, θα είχαν υπότιτλο “επιτέλους”.»

Κατά τα άλλα, πάντα σου χαλάει η ψυχή με φωτιές, με ανθρώπους χωρίς σπίτια, με ζωάκια που μένουν στα καμένα ή δεν σώζονται. Κάθε καλοκαίρι η ίδια θλίψη. Λες και δεν έχουμε ούτε τότε δικαίωμα σε μια απόλυτη χαρά.

Τουλάχιστον πάντα γεμίζει το μέσα μου με τους ανθρώπους που βοηθούν. Με τον μπαμπά μου, που καθισμένος στην αυλή του σπιτιού μού μίλησε για τα μικρά παράσημα που έχει στην καρδιά του –τα παιδικά του χρόνια– και απόρησε γιατί ο Μασκ δεν ταΐζει όλα τα παιδιά του κόσμου. Με τη μαμά μου, που με αγκάλιασε μόλις μπήκα σπίτι μαζί με τη θεία μου σαν να είχαν να με δουν χρόνια και όχι μόλις δυο βδομάδες. Με τον αδερφό μου, που έβαλε μικρά φωτάκια στην αυλή γιατί αγαπάει την ομορφιά. Με τη Νάντια, που γελάει με τα αστεία που κάνει ο Χρήστος και δεν ξέρουν πόσο χαίρομαι να τους βλέπω να γίνονται πραγματικοί φίλοι. Με τη Λουλού, τη σκυλίτσα του χωριού, που ήρθε την ώρα του φαγητού και έκλεβε αρνάκι από το πιάτο του μπαμπά μου. Με την ανάμνηση του Γιάννη Κοντού και του Λουκιανού που παλιά κάθονταν όλοι στην αυλή και έπιναν τα βράδια μαζί με τον Χάρη και τον Γιώργο μου και μαζί με όλους όσοι πέρασαν από αυτό το σπίτι.

Αυτό το καλοκαίρι –όπως όλα– το μόνο που μου μένει είναι οι άνθρωποι. Σε όλες τις εποχές, το πιο σημαντικό είναι οι αγαπημένοι μου – άντε, και λίγο η θαλασσίτσα.